در فرهنگ ایران اسب و گردونه آن از زمانهای کهن مورد استفاده بوده است                   حیوانات در اساطیر ایران « اسب » 

     مژگان بدیعی - نماد های حیوانات که در طول تاریخ برای بازگو کردن فرهنگ آن ناحیه به کار می رفته است و اسب حیوانی است که جایگاه ویژه ای دارد.

معانی سمبولیک : آزادی ،انرژی خورشیدی سرعت ،دانش ،جنگ،هوش ،پیروزی ،غرور ،پایداری ، اندام زیبا و زمان است.

در فرهنگ ایران اسب و گردونه آن از زمانهای کهن مورد استفاده بوده است . مهر از جمله ایزدانی است که بر گردونه مینوی نشسته است اساساٌ در ذهن اقوام هند اروپایی ، از اسب به عنوان نشانه ویژه ایزد افتاب و ایزد ماه و ایزد باد سخن رفته است . به روایت نوروز نامه آن فرشته که گردونه آفتاب کشد ،به صورت اسبی است «الوس » نام و از فاصله دور بانگ سم اسبان را می شنید .

فرشته نگهبان چارپایان که در اوستا ، در واسپا (دارنده اسب سالم ) خوانده شده ، دارای گردونه است . شاید با توجه به همین مساله است که اسب را « شاه چرندگان » و در میان چارپایان از همه نیکوتر دانسته و از قول کیخسرو نقل شده است گفته است « هیچ چیز در پادشاهی بر من گرامیتر از اسب نیست ». در مینوی خرد هم فاسب سفید زرد گوش و درخشان موی و سفید پلک ، سالار اسب ها معرفی شده است .

هند و اروپائیان ، نخستین قومی بودند که اسب را اهلی کردند و توسط ایرانیان نیز این جانور به سرزمین بابل و مصر راه یافت مرکز پرورش اصلی اسب ،کوهای تیانشان  در ترکستان شرقی بود و اسب گردونه نیز از اینجا به چین راه یافت اسب عربی که به خوبی معروف است به نظر برخی همان اسب ایرانی است در کتاب مقدس نیز آمده است که اسبی اتشین و ارابه ای آتشین ، « ایلیا» را به آسمان بردند تهمورث هم زمین را بر پشت اهریمن که بصورت اسبی در امده بود ، در هم نوردید در چشم ایرانیان رزم آور ، داشتن اسب و گردونه ، نشانه اشرافیت و امتیاز به حساب می امده است.

تشتر ، فرشته باران ف برای دست یابی به آبهای بارور به پیکر اسب سفیدی در آمد و با اپوش ، دیو خشکی ، که او نیز به صورت اسب سیاهی بود ف جنگید ایزد بهرام در سومین ، و ویشنو (ایزد بزرگ هندی) در دهمین تجلی خود ، به صورت اسبی سفید و زیبا ظهور نمودند . از لحاظ طرح کلی شهر شوش به شکل « باز » ساخته شده و شوشتر به شکل « اسب » در آمده است.   

بنابر روایات ایرانی گروهی از پادشاهان و ناموران از جمله هوشنگ ، جمشید،ضحاک،فریدون ، نریمان،افراسیاب ،کاووس،کیخسرو،طوس،پیران ویسه،گشتاسب وبسیاری دیگربرای ناهید؛اسب و سایر چارپایان قربانی کردندوکامیابی ها خواستند.

نام بسیاری از بزرگان وشاهان نیز با واژه «اسب » ترکیب یافته است.ازجمله :گرشاسب( دارنده اسب لاغر)،ارجاسب(دارنده اسب ارجمند)لهراسپ ( تند اسب)، گشتاسپ ( دارنده اسب از کارافتاده)تهماسب( دارنده اسب فربه و زورمند)،هوسپ( دارنده اسب خوب)،بیوراسپ( دارنده ده هزار اسب)شیر اسپ( دارنده اسب درخشان)، و سیاوش( دارنده اسب سیاه).

بنابراین با توجه به اسطوره های آفرینش ، اسب به مفهوم هستی،ستاره ای از ستارگان رونده،قوس یا برج نهم سال،یکی از مظاهر تجلی و ظهور در عالم امکان،فرشته گردونه کش

خورشید که هر روز از بام تا شام خورشید را در آسمان راهبر است.

در فرهنگ ایران، فراست و هوشیاری و تیزبینی و تیزگوشی اسب زبانزد است.اهمیت اسب

تا آنجا در زندگی اجتماعی ایرانیان بارز بود که کتب متعددی در دوره های مختلف  تحت عنوان ( فرسنامه) در این باب پرداخته اند.

اسب در بسیاری از اسطوره ها و مراسم دینی تمدن ها، از جایگاه مهمی برخوردار است:اسب در وهله اول نماد خورشید بود و گردونه او را می کشید و برای خدایان خورشید،

قربانی می شد.در هنر تدفینی، نماد مرگ بود و روان متوفی را با خود می برد.

در مراسم تدفینی کهن ، اسب جزء دارایی با ارزش شخص متوفی به شمار می آمد و با او

دفن می شد.اسب به عنوان مرکب جنگجویان، نماد شجاعت، قدرت و سرعت بود.

ایرانیان برای تداوم گردش خورشید در آسمان ، اسب را به پیشگاه خدای خورشید قربانی

می کردند. چهار اسب تقدیس شده خورشید«اینک»(Enik (،« بینک»((Benik،«سینک» ((Senik،« مینک»(  (Menikنامیده می شدند.در اساطیر ایران اسب سفید یا طلائی ،شکلی

از « تیشتر» آورنده آب، نشانه مردی و نیرومندی و اسب سیاه در ایران ،تجسمی از دیو

خشکسالی بوده است.

اسب نجیب ترین و نیکوترین حیوان است. رباینده روح و مرکبی برای انتقال روح مردگان از روشنایی زمینی به دنیای تاریکی زیرزمینی به شمار می رود.اسب بالدار درآیین مهر ،

تغییر شکلی از خدای پیروزی(ورثرغن) است.این ایزد در سومین تجلی خود در پیکر اسب

سفیدی در آمده است. همچنین در اوستا یکی از تجلیات تیشتر به صورت اسب است.

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • مهمان - مهمان

    عالی بود در مورد نوروز باستان مطالبی را ارائه بده مربم.ب و سارا دهقانی :grin

فرتوری از نگارخانه

bozordshtmanekchi16_20100711_-122318901.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2