استوره عمو نوروز و حاجي فيروز، کهن و ریشه در فرهنگ چندين هزار ساله ايران دارد.

عمونوروز  

داستان عمو نوروز:

 

داستان عمو نوروز، داستان شيدايي است. او چشم به راه زني است و زن هم چشم به راه او، آنها مي خواهند با هم پيوند زناشويي ببندند. اين داستان همانند داستان پيوند زناشويي ايزد بانو و شاه است و با هم پیوستگي دارد.

زن بي نام نماد سال است و دلداده عمو نوروز است و در برابر آن ايزد بانو هم دلداده شاه است. عمو نوروز نماد كسي است كه فزوني {بهار و باروری} مي دهد و در برابر آن شاه از دير باز نماد فزونی در كشور بوده است. زن دلداده عمو نوروز و او را برمي گزيند و در برابر ايزد بانو هم دلداده شاه است و او را  بر میگزیند.

 

ديدار زن و عمو نوروز هرگز رخ نمي دهد. زیرا هنگامي كه عمو نوروز مي آيد او بيدار نيست، چون زن آن چنان خانه را روفته و كار كرده كه خوابش برده است. زن خانه دار است و مرد رهنورد، و اين نورد هميشه دنباله دارد.

 

داستان حاجي فيروز:

 

 داستان حاجي فيروز بسيار گيرا و زيبا است. همه می دانيم که حاجی فيروز پیش در آمد جشن نوروز است، ولی بیشترین ما از اين داستان نا آگاه هستيم.

 

شادروان مهرداد بهار استوره شناس، گمان مي زند كه سياهي چهره حاجي فيروز بايد وابسته به بازگشت او از جهان مردگان باشد.

حاجي فيروز  

داستان عمو نوروز:



دکتر کتايون مزداپور استاد زبان های باستانی و استوره شناس مي گويد: "زنده ياد دکتر مهرداد بهار سالها پيش گمان زده بود که سياهی چهره حاجی فيروز وابسته به بازگشت او از سرزمين مردگان است و به تازگی بانو شيدا جليل وند که روی گل نبشته هاي اکدی، فرود ايشتر به زمين کار می کرد، به جستار تازه ای پی برده که گمان دکتر بهار و پیوند نوروز و حاجی فيروز را نيرومندتر می کند.

نوروز جشنی كهن و دست کم از دو سه هزار سال  پیش در ايران برگزار می شده و به گمان زياد با آيين سپند (مقدس) زناشويي پیوستگي دارد. گمان می شده که ايزد بانوی بزرگ، شاه را برای شاهی برگزیده و با او پیوند زناشويي می ببندند."


دکتر صنعتی زاده اين ايزد بانو را "ننه" يا "ننه خاتون" نام داده، كه برابر با سومری آن "نانای" و بابلی آن "ايشتر" و ايرانی آن " آناهيتا" است. تا آنجا که می دانيم او ايزد جنگ، آفرينندگی و باروری است.

 

دکتر کتايون مزداپور درباره داستان اين پيوند نمادين و استوره ای که بنيادی ترين نماد نوروز است چنين می گويد:

" اينانا يا ايشتر که در ميان دورود (بين النهرين) است، دلداده دوموزی يا تموز می شود و او را برای پيوند زناشويي برمیگزیند.
تموز يا دوموزی در اين داستان نماد شاه است. ايزد بانو يک روز با خواست خود به زيرزمين مي رود. چگونگی اين خواست را نمی دانيم. شايد خودش ايزد بانوی زيرزمين هم هست. خواهری دارد که شايد خود او باشد که در زيرزمين زندگی می کند. اينانا همه گوهرهایش را به همراه می برد. او بايد از هفت دروازه رد شود تا به زيرزمين برسد. خواهری که فرمانروای زيرزمين است، به او  بسيار رشک میبرد و به نگهبانان دستور می دهد كه در هر دروازه اندکی از گوهرهای ايزد بانو را بگيرند.

 

در واپسين اُشكوبه (طبقه)، نگهبانان تا گوشت تن ايزد بانو را هم می گيرند و تنها استخوان هايش می ماند. از آن سو روی زمين باروری باز می ایستد. نه درختی سبز می شود، نه گياهی هست و نه زندگی. هيچکس نيست که برای پرستشگاه خدايان خونبهایی بدهد و خدايان که به تنگ آمده اند نشست مي كنند و فرمُدار (وزير) ايزد بانو را برای چاره جويی فرا مي خوانند.

عمونوروز  

داستان عمو نوروز:


ايزد بانو که پيش از نورد از رخ دادهای ناگوار آگاهی داشته بود، به فرمُدارش سپارش کرده بود که چه بايد بکند.

خدايان با پيشنهاد فرمُدار همسازي می کنند، که كسي به جای ايزد بانو به زيرزمين برود تا او بتواند به زمين بازگردد و دوباره باروری آغاز شود. در روی زمين تنها كسي كه برای نبود ايزد بانو سوگواری نمی کرد و از نبود او رنج نمی کشيد، دوموزی شوهر او بود.

به همين انگیزه خدايان پیمان می بندند که نيمی از سال را دوموزی و نيمه ديگر را خواهرش که "گشتی نه نه" نام دارد، به زيرزمين بروند تا ايزد بانو به روی زمين بازگردد.

به تن دوموزي جامه سرخ می پوشانند و به دستش دف، دنبک، ساز و نی لبک مي دهند و او را به زيرزمين می فرستند و این گونه كه پيداست اين خود حاجي فيروز است. هنگامي كه دوموزي به روي زمين مي آيد، بهار مي شود و آيين نوروز هم آنگونه که پیداست به انگیزه آمدن اوست. چهره سياهش هم وابسته به بازگشت او از جهان مردگان است و شادمانی های نوروز برای بازگشت دوموزی از زيرزمين و آغاز دوباره باروری در روی زمين است."

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
  • هیچ نظری یافت نشد

فرتوری از نگارخانه

jam31payani26_20110730_748021343862.jpg

تبلیغ ویژه

واپسین نوشته ها

گزارش تصویری

پیوند ها

خبرخوان یافت نشد

تبلیغ 2